Zespół obcego akcentu (FAS) – objawy, przyczyny i leczenie

1. Czym jest zespół obcego akcentu?

Zespół obcego akcentu jest określeniem używanym w odniesieniu do takiej zmiany produkcji mowy, która sprawia, że osoba zaczyna być odbierana przez siebie lub innych jako mówiąca z nowym, wcześniej niewystępującym akcentem.

W klasycznym neurogennym FAS zmiana następuje po uszkodzeniu mózgu. Nie oznacza to jednak, że w pamięci pacjenta został „odblokowany” język obcy. Nie dochodzi również do magicznego nabycia prawidłowych zasad fonetycznych języka francuskiego, niemieckiego czy włoskiego.

Zmieniają się natomiast konkretne parametry wypowiedzi, między innymi:

• pozycja narządów artykulacyjnych podczas wymawiania samogłosek,
• czas trwania poszczególnych głosek,
• sposób realizacji spółgłosek,
• rytm mowy,
• tempo,
• intonacja,
• miejsce i siła akcentowania,
• rozmieszczenie pauz.

Ich kombinacja może wystarczyć, aby słuchacz uznał wypowiedź za „francuską”, „niemiecką”, „wschodnioeuropejską” czy należącą do innego regionalnego wariantu języka.

Historyczne kryteria Whitakera

W 1982 roku Harry Whitaker zaproponował cztery kryteria klasycznego zespołu obcego akcentu. Zakładały one, że:

1. akcent jest odbierany jako obcy przez pacjenta, jego otoczenie i badającego,
2. różni się od sposobu mówienia sprzed uszkodzenia mózgu,
3. jest związany z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego,
4. nie można go wytłumaczyć wcześniejszym posługiwaniem się takim językiem lub akcentem.

Kryteria Whitakera odegrały ogromną rolę w historii badań nad FAS, ale współcześnie mają przede wszystkim znaczenie historyczne. Nie obejmują bowiem opisanych później wariantów czynnościowych, mieszanych ani rozwojowych.

2. Od Pierre’a Marie do Astrid L. – historia badań nad FAS

Początki historii FAS sięgają 1907 roku. Francuski neurolog Pierre Marie opisał mężczyznę z Paryża, który po udarze lewej półkuli i okresie anartrii zaczął mówić po francusku w sposób odbierany jako akcent alzacki.

Z dzisiejszej perspektywy jest to interesujące również z powodów terminologicznych: nie był to „obcy język” w dosłownym znaczeniu, lecz zmiana regionalnego akcentu. Już pierwszy historyczny przypadek pokazuje więc, że nazwa Foreign Accent Syndrome nie opisuje idealnie wszystkich zjawisk wrzucanych później do tej kategorii.

Astrid L. – najbardziej znany historyczny przypadek

Jednym z najważniejszych opisów w historii neurologii mowy była publikacja norweskiego neurologa Georga Hermana Monrada-Krohna z 1947 roku.

Opisał on trzydziestoletnią Norweżkę, znaną w literaturze jako Astrid L., która podczas II wojny światowej doznała ciężkiego urazu głowy wskutek działania fragmentu bomby. Uszkodzenie obejmowało lewą okolicę czołowo-skroniowo-ciemieniową. Początkowo występowały między innymi utrata przytomności, prawostronne objawy ruchowe i afazja.

Podczas zdrowienia jej norweska mowa zaczęła być odbierana jako brzmiąca po niemiecku, a przez część słuchaczy również po francusku. Monrad-Krohn szczegółowo analizował zmianę melodii języka i określał ją jako dysprosody – dysprozodię.

Przypadek stał się szczególnie znany z powodu jego konsekwencji społecznych. W powojennej Norwegii Astrid była przez niektórych słuchaczy brana za Niemkę, co powodowało przykre reakcje otoczenia.

Sam termin Foreign Accent Syndrome został wprowadzony później przez Harry’ego Whitakera w 1982 roku.

3. Czy nazwa „zespół obcego akcentu” nadal jest właściwa?

Nazwa FAS jest bardzo sugestywna i dobrze rozpoznawalna, ale od lat budzi dyskusje w środowisku naukowym. Podstawowy problem polega na tym, że „obcy akcent” jest interpretacją słuchacza, a nie precyzyjnym opisem zaburzenia neurologicznego.

W 2025 roku Berthier, Moreno-Torres, Verhoeven i Dávila zaproponowali szerszy termin Altered Accent Profiles – AAPs, który można przetłumaczyć jako „profile zmienionego akcentu”.

Taki termin może obejmować:

• rzeczywisty nowy akcent odbierany jako zagraniczny,
• zmianę jednego akcentu regionalnego na inny,
• powrót do akcentu używanego wcześniej,
• czynnościową zmianę sposobu mówienia,
• inne nabyte lub rozwojowe zaburzenia akcentu.

Nie oznacza to jednak, że termin FAS przestał być stosowany. Nadal występuje w literaturze medycznej, klasyfikacjach i opisach przypadków, dlatego pozostaje najbardziej praktyczną nazwą dla czytelnika.

4. Jak powstaje „obcy akcent”?

Produkcja mowy jest jednym z najbardziej precyzyjnych działań ruchowych wykonywanych przez człowieka. W ciągu sekundy mózg musi zaplanować i skoordynować liczne ruchy języka, warg, żuchwy, podniebienia, gardła i krtani, a jednocześnie kontrolować przepływ powietrza oraz intonację wypowiedzi.

Nie wystarcza więc samo „znalezienie słowa” w mózgu. Prawidłowe wypowiedzenie zdania wymaga sprawnego działania rozległej sieci:

• planowania ruchów mowy,
• programowania ich kolejności,
• wykonywania ruchów artykulacyjnych,
• kontroli słuchowej własnej wypowiedzi,
• bieżącej korekcji błędów,
• kontrolowania rytmu i melodii języka.

Jeśli część tej sieci zostanie uszkodzona lub zacznie działać nieprawidłowo, pacjent może nadal wypowiadać zrozumiałe słowa, ale bardzo drobne parametry ruchowe zmienią się w sposób wystarczający do powstania wrażenia nowego akcentu.

5. Przyczyny zespołu obcego akcentu

5.1. Udar mózgu

Udar jest najczęściej opisywaną przyczyną neurogennego FAS. W przeglądzie Mariëna, Keulen i Verhoevena obejmującym 112 przypadków opisanych w literaturze do października 2016 roku ponad połowa neurogennych przypadków była związana z udarem.

FAS może pojawić się po udarze niedokrwiennym lub krwotocznym. Czasami staje się widoczny dopiero podczas powrotu mowy po wcześniejszej afazji, anartrii lub znacznej dyzartrii.

5.2. Uraz czaszkowo-mózgowy

Drugą dobrze udokumentowaną grupę stanowią urazy mózgu. Klasyczny przypadek Astrid L. był właśnie przykładem FAS po ciężkim urazie czaszkowo-mózgowym.

5.3. Guzy i inne zmiany strukturalne

FAS opisywano również w związku z guzami ośrodkowego układu nerwowego i innymi zmianami obejmującymi sieci kontrolujące mowę.

5.4. Choroby demielinizacyjne

Pojedyncze przypadki opisywano także u pacjentów z chorobami demielinizacyjnymi, w tym stwardnieniem rozsianym. Ze względu na wyjątkową rzadkość zespołu wiedza opiera się jednak głównie na opisach pojedynczych osób.

5.5. Choroby neurodegeneracyjne

Nowsze przeglądy opisują także zmiany akcentu w przebiegu niektórych chorób neurodegeneracyjnych. W takich przypadkach konieczne jest rozpatrywanie pełnego profilu zaburzeń mowy, języka i funkcji poznawczych, a nie izolowanego „obcego akcentu”.

5.6. Migrena i napady padaczkowe

W literaturze istnieją opisy przemijających zmian akcentu związanych z migreną oraz napadami padaczkowymi. Są one znacznie rzadsze, a klasyfikacja części takich przypadków pozostaje dyskusyjna. Nie należy więc na podstawie samej zmiany akcentu zakładać migreny czy padaczki bez pełnej diagnostyki neurologicznej.

6. Jak rzadki jest zespół obcego akcentu?

FAS należy do bardzo rzadko opisywanych zaburzeń mowy. Nie istnieje jednak wiarygodna statystyka pozwalająca powiedzieć, ilu ludzi na świecie choruje obecnie na ten zespół.

Często powtarzana w internecie informacja o „około stu przypadkach w historii” pochodzi ze starszych przeglądów i nie powinna być przedstawiana jako aktualna liczba.

Najważniejszy obszerny przegląd neurologicznych przypadków opublikowany przez Mariëna, Keulen i Verhoevena analizował 112 opisów przypadków opublikowanych między 1907 a październikiem 2016 roku. Od tego czasu w czasopismach naukowych ukazały się kolejne opisy i przeglądy.

Nie oznacza to również, że wszystkie osoby z takim zaburzeniem trafiają do publikacji. Literatura FAS jest zdominowana przez opisy przypadków, a rzeczywista częstość występowania w populacji pozostaje nieznana.

W opublikowanych seriach i przeglądach neurogennego FAS stosunkowo często występują kobiety, ale ze względu na bardzo małą liczbę przypadków nie można na tej podstawie stworzyć prostego profilu osoby, która „typowo” zachoruje.

7. Neurogenne, czynnościowe i inne profile zmienionego akcentu

Klasyfikacja FAS zmieniała się wraz z rozwojem wiedzy. Tradycyjnie wyróżniano wariant neurogenny, psychogenny oraz mieszany, a w części opracowań także wariant rozwojowy.

Współcześnie warto zachować ostrożność terminologiczną, ponieważ granice pomiędzy poszczególnymi kategoriami są nadal przedmiotem dyskusji.

7.1. Neurogenny FAS

To najlepiej udokumentowana i historycznie klasyczna postać zespołu. Zmiana akcentu pojawia się w związku z uszkodzeniem układu nerwowego, najczęściej wskutek udaru.

7.2. Czynnościowy zespół obcego akcentu

Starsza literatura często używała określenia „psychogenic FAS”. Współcześnie część przypadków opisuje się w szerszych ramach funkcjonalnych zaburzeń neurologicznych i funkcjonalnych zaburzeń mowy.

Co równie ważne, określenie „czynnościowy” nie oznacza symulacji. Funkcjonalne zaburzenia neurologiczne są rzeczywistymi zaburzeniami funkcjonowania układu nerwowego, a objawy nie są z definicji świadomie wytwarzane przez chorego.

7.3. Postać rozwojowa

Opisano bardzo niewiele przypadków tzw. rozwojowego FAS. Jedna z dobrze udokumentowanych publikacji z 2016 roku dotyczyła siedemnastoletniego chłopca z jednoczesną rozwojową apraksją mowy.

Z powodu skrajnie małej liczby przypadków nie należy traktować rozwojowego FAS jako częstego ani dobrze poznanego zaburzenia.

8. Które obszary mózgu są związane z FAS?

Dawniej próbowano znaleźć jeden obszar mózgu odpowiedzialny za powstanie FAS. Dostępne dane pokazują jednak, że byłoby to zbyt duże uproszczenie.

W przeglądzie przypadków neurogennego FAS zmiany najczęściej obejmowały struktury lewej półkuli, szczególnie:

• korę ruchową,
• korę przedruchową,
• połączenia istoty białej związane z kontrolą mowy,
• jądra podstawy,
• torebkę wewnętrzną i wieniec promienisty.

Opisywano jednak także uszkodzenia innych obszarów, w tym struktur skroniowych, ciemieniowych i wyspowych, a także przypadki związane z móżdżkiem lub jego połączeniami.

Najnowsze przeglądy badań neuroobrazowych wzmacniają pogląd, że FAS należy rozumieć jako zaburzenie sieci produkcji mowy, a nie pojedynczego ośrodka.

9. Jak brzmi zespół obcego akcentu?

Nie istnieje jeden zestaw zmian występujących u każdego chorego. „Obce” wrażenie może powstać z różnych kombinacji zmian segmentalnych, czyli dotyczących poszczególnych głosek, oraz suprasegmentalnych, związanych z rytmem i melodią mowy.

9.1. Samogłoski

W badaniach opisywano:

• wydłużanie lub skracanie samogłosek,
• zmianę miejsca artykulacji,
• zmiany częstotliwości formantowych,
• monoftongizację niektórych dyftongów w językach, w których występują.

9.2. Spółgłoski

Może zmieniać się miejsce lub sposób artykulacji spółgłosek, ich dźwięczność albo czas rozpoczęcia fonacji. W efekcie głoska pozostaje rozpoznawalna, ale brzmi nietypowo dla rodzimego użytkownika języka.

9.3. Rytm

Niektórzy pacjenci mówią bardziej sylabicznie, z bardziej równomiernym czasem trwania kolejnych sylab albo z nietypowym rozmieszczeniem przerw.

9.4. Intonacja

Zmieniać może się przebieg wysokości głosu w zdaniu. Intonacja może wydawać się zbyt płaska, nadmiernie zmienna albo po prostu niezgodna z tym, czego słuchacz spodziewa się w danym języku.

9.5. Akcent wyrazowy i zdaniowy

Akcent może zostać przesunięty na nietypową sylabę lub niewłaściwy element zdania. Nawet niewielka zmiana potrafi silnie wpływać na odbiór całej wypowiedzi.

10. Czy w FAS język i rozumienie zawsze pozostają prawidłowe?

Nie. To ważne sprostowanie jednego z najczęściej powtarzanych uproszczeń.

W „czystym” FAS osoba może mieć prawidłową gramatykę, dobór słów i rozumienie języka, a dominującym problemem pozostaje sposób brzmienia mowy. Jednak w neurogennym FAS, szczególnie po udarze, często współistnieją inne zaburzenia mowy i języka.

Mogą to być:

• afazja,
• apraksja mowy,
• dyzartria,
• zaburzenia funkcji wykonawczych,
• inne następstwa uszkodzenia mózgu.

Właśnie dlatego diagnostyka nie powinna kończyć się na stwierdzeniu: „pacjent mówi z obcym akcentem”. Konieczne jest ustalenie całego profilu komunikacji.

11. Głos, akcent i poczucie własnej tożsamości

Akcent jest czymś więcej niż sposobem wymawiania słów. Może przekazywać informacje o regionie pochodzenia, grupie społecznej, środowisku, wieku, historii migracyjnej czy doświadczeniach językowych.

Dlatego nagła zmiana akcentu może mieć bardzo duże znaczenie psychologiczne.

Pacjenci opisywali między innymi:

• poczucie, że własny głos „nie należy do nich”,
• trudność w zaakceptowaniu nowego sposobu mówienia,
• ciągłe pytania o narodowość i pochodzenie,
• podejrzenia otoczenia, że udają akcent,
• zakłopotanie podczas rozmów telefonicznych lub wystąpień publicznych,
• ograniczanie kontaktów społecznych,
• problemy zawodowe,
• obniżenie poczucia własnej wartości.

Właśnie wymiar tożsamościowy jest jednym z powodów, dla których współczesne publikacje dotyczące zmienionych profili akcentu podkreślają potrzebę oceniania również jakości życia i konsekwencji psychospołecznych.

12. Jak diagnozuje się zespół obcego akcentu?

Nie istnieje pojedyncze badanie krwi, skan mózgu ani test logopedyczny, który samodzielnie potwierdza FAS.

Diagnostyka jest wieloetapowa i zależy przede wszystkim od okoliczności pojawienia się objawu.

12.1. Nagły początek – najpierw wykluczenie ostrej choroby neurologicznej

Jeżeli zmiana akcentu pojawia się nagle, szczególnie wraz z innymi objawami neurologicznymi, pacjent powinien być oceniany jak osoba z potencjalnym ostrym uszkodzeniem mózgu.

W przypadku podejrzenia udaru diagnostyka może obejmować między innymi tomografię komputerową, badania naczyniowe i – zależnie od sytuacji klinicznej – rezonans magnetyczny.

12.2. Wywiad

W diagnostyce trzeba ustalić:

• jak pacjent mówił wcześniej,
• czy zmiana nastąpiła nagle czy stopniowo,
• czy poprzedził ją udar, uraz lub inna choroba,
• jakimi językami i dialektami pacjent posługiwał się wcześniej,
• czy znał akcent, który obecnie przypomina jego mowa,
• czy objaw pozostaje stały czy jest zmienny,
• czy występują inne zaburzenia neurologiczne lub komunikacyjne.

Jeśli dostępne są nagrania głosu sprzed zachorowania, mogą być bardzo wartościowym materiałem porównawczym.

12.3. Ocena neurologiczna

Badanie neurologiczne pozwala szukać zarówno przyczyny FAS, jak i innych następstw uszkodzenia mózgu.

12.4. Neuroobrazowanie

W zależności od sytuacji klinicznej wykorzystuje się między innymi CT i MRI. Rezonans może pozwolić na dokładniejszą lokalizację części zmian, ale zakres badań ustala lekarz na podstawie całego obrazu klinicznego.

Badania czynnościowe, takie jak fMRI, PET czy SPECT, są stosowane przede wszystkim w badaniach naukowych albo bardzo szczególnych sytuacjach diagnostycznych, a nie jako rutynowy „test na FAS”.

12.5. Ocena logopedyczna lub neurologopedyczna

Specjalista analizuje między innymi:

• mowę spontaniczną,
• czytanie,
• powtarzanie,
• artykulację samogłosek i spółgłosek,
• prozodię,
• tempo i płynność,
• zrozumiałość wypowiedzi,
• funkcje językowe,
• cechy apraksji mowy i dyzartrii.

12.6. Analiza akustyczna

W wyspecjalizowanych ośrodkach oraz badaniach naukowych próbki mowy można analizować komputerowo. Oceniane mogą być między innymi:

• częstotliwości formantowe samogłosek,
• czas trwania dźwięków,
• częstotliwość podstawowa głosu,
• tempo artykulacji,
• długość i położenie pauz,
• wzorce intonacyjne.

Takie pomiary pomagają określić, co dokładnie zmieniło się w mowie, zamiast poprzestawać na subiektywnym określeniu „brzmi zagranicznie”.

13. Z czym trzeba różnicować FAS?

Diagnoza wymaga odróżnienia FAS od szeregu innych zaburzeń.

Dyzartria

Dyzartria wynika z zaburzenia kontroli mięśni i ruchów potrzebnych do mówienia. Może zmieniać tempo, artykulację i prozodię, a niektóre jej łagodne postacie mogą nawet tworzyć wrażenie obcego akcentu.

Apraksja mowy

Apraksja jest zaburzeniem planowania i programowania ruchów artykulacyjnych. Granica między bardzo łagodną apraksją a częścią przypadków FAS może być trudna do wyznaczenia. W przeglądach FAS często opisywano współistnienie obu zaburzeń.

Afazja

Afazja dotyczy funkcji języka – między innymi rozumienia, nazywania, budowania wypowiedzi, czytania i pisania. Może współistnieć z FAS jako następstwo tego samego uszkodzenia mózgu.

Zmiana regionalnego akcentu

Nie każda nabyta zmiana akcentu prowadzi do akcentu „zagranicznego”. Czasem wypowiedź zaczyna przypominać inną regionalną odmianę języka.

Foreign Language Syndrome

Nie jest tym samym co FAS. W Foreign Language Syndrome osoba przełącza się na inny znany wcześniej język. W FAS pacjent nadal mówi swoim językiem, ale zmienia się jego brzmienie.

Funkcjonalne zaburzenie mowy

Funkcjonalne zaburzenia komunikacji mogą również przyjmować postać nowego akcentu. Diagnostyka powinna opierać się na ocenie pozytywnych cech zaburzenia funkcjonalnego oraz pełnym obrazie neurologicznym, a nie tylko prawidłowym wyniku MRI.

Świadome naśladowanie akcentu

Symulacja jest odrębnym zjawiskiem i nie należy utożsamiać jej z czynnościowym zaburzeniem neurologicznym. Jeżeli istnieją uzasadnione wątpliwości diagnostyczne, wymagają profesjonalnej oceny, a nie zakładania z góry, że pacjent „udaje”.

14. Leczenie zespołu obcego akcentu

Nie istnieje obecnie jedna, dobrze potwierdzona metoda leczenia FAS. To jedna z najważniejszych informacji, jakie należy przekazać pacjentowi.

Rzadkość zaburzenia sprawia, że wiedza terapeutyczna pochodzi przede wszystkim z opisów pojedynczych przypadków oraz niewielkich serii.

Przegląd systematyczny terapii FAS opublikowany w 2017 roku znalazł bardzo niewiele publikacji spełniających kryteria analizy. Autorzy podkreślili, że naukowe podstawy rehabilitacji są nadal ograniczone.

14.1. Leczenie przyczyny

W przypadku neurogennego FAS najważniejsze jest leczenie choroby podstawowej oraz rehabilitacja wszystkich skutków jej działania.

Może to oznaczać między innymi:

• leczenie i profilaktykę wtórną po udarze,
• rehabilitację po urazie mózgu,
• leczenie choroby demielinizacyjnej,
• leczenie neuroonkologiczne,
• leczenie współistniejącej afazji, dyzartrii lub apraksji.

14.2. Terapia mowy

Program neurologopedyczny powinien wynikać z analizy konkretnego profilu pacjenta. Nie chodzi o mechaniczne „uczenie polskiego akcentu od nowa”, lecz o zidentyfikowanie tych parametrów mowy, które rzeczywiście uległy zmianie.

W opisach przypadków wykorzystywano między innymi:

• trening precyzji artykulacyjnej,
• pracę nad rytmem i tempem,
• ćwiczenia intonacji i akcentowania,
• naśladowanie wzorców docelowych,
• nagrywanie i odsłuchiwanie własnej mowy,
• informację zwrotną opartą na wizualizacji parametrów akustycznych.

Istnieją pojedyncze opisy poprawy po terapii wykorzystującej słuchową i wizualną informację zwrotną. Nie można jednak na tej podstawie obiecywać określonego czasu terapii ani pełnego odzyskania wcześniejszego akcentu.

14.3. Terapia w czynnościowym FAS

W funkcjonalnych zaburzeniach mowy terapia ma nieco inne założenia. Nowsze opisy kliniczne pokazują, że odpowiednio dobrana interwencja behawioralna może przynosić poprawę, niekiedy stosunkowo szybko.

Postępowanie może wymagać współpracy specjalisty zajmującego się mową z neurologiem oraz – zależnie od całego obrazu choroby – fizjoterapeutą, terapeutą zajęciowym, psychologiem lub psychiatrą.

14.4. Wsparcie psychologiczne

Nie jest ono potrzebne dlatego, że pacjent „wymyślił sobie akcent”. Może być przydatne ze względu na konsekwencje długotrwałego zaburzenia:

• zmianę poczucia własnej tożsamości,
• lęk przed rozmowami,
• stygmatyzację,
• frustrację związaną z reakcjami otoczenia,
• skutki psychiczne udaru lub ciężkiego urazu.

15. Czy zespół obcego akcentu może ustąpić?

Przebieg FAS jest bardzo zróżnicowany.

U części pacjentów sposób mówienia stopniowo zbliża się do stanu sprzed zachorowania w miarę regeneracji i rehabilitacji. W opublikowanym w 2024 roku opisie pacjenta po niedokrwiennym udarze akcent odbierany jako angielski ustąpił po około trzech miesiącach.

U innych chorych zmiana może utrzymywać się przez lata.

Na rokowanie mogą wpływać:

• przyczyna zaburzenia,
• rozległość uszkodzenia mózgu,
• współistniejąca afazja, apraksja lub dyzartria,
• czas od zachorowania,
• indywidualna neuroplastyczność,
• dostęp do rehabilitacji,
• rodzaj czynnościowego zaburzenia, jeśli jest obecne.

16. Jak funkcjonować z zespołem obcego akcentu?

Jeśli zmiana mowy utrzymuje się dłużej, częścią rehabilitacji powinno być również odzyskiwanie pewności w codziennej komunikacji.

Pomocne może być:

• wyjaśnienie rodzinie i współpracownikom rzeczywistego charakteru zaburzenia,
• ustalenie z terapeutą realistycznych celów rehabilitacji,
• ocenianie nie tylko „siły akcentu”, ale także zrozumiałości i komfortu komunikacji,
• wykorzystywanie nagrań do obiektywnego śledzenia postępów, jeśli terapeuta uzna to za przydatne,
• wsparcie psychologiczne w przypadku problemów z tożsamością, lęku lub wycofania społecznego.

Warto również pamiętać, że celem rehabilitacji nie zawsze musi być idealne odtworzenie sposobu mówienia sprzed choroby. Dla części pacjentów ważniejszym rezultatem będzie swobodna, zrozumiała komunikacja bez ciągłego kontrolowania każdego dźwięku.

17. Najczęściej zadawane pytania

18. Podsumowanie

Zespół obcego akcentu jest rzadkim i fascynującym przykładem tego, jak precyzyjnie mózg kontroluje mowę. Niewielka zmiana czasu trwania samogłosek, sposobu artykulacji spółgłosek, rytmu czy intonacji może wystarczyć, aby wypowiedź zaczęła być odbierana jako pochodząca z zupełnie innego regionu lub kraju.

Najlepiej poznany jest neurogenny FAS, związany przede wszystkim z udarami i innymi uszkodzeniami mózgu. Nie można jednak sprowadzać zespołu do uszkodzenia jednego „ośrodka akcentu”. Badania wskazują na udział rozległej sieci produkcji mowy obejmującej korę ruchową i przedruchową, struktury podkorowe, istotę białą, a w niektórych przypadkach także móżdżek i inne obszary.

Współczesna literatura opisuje również czynnościowe i mieszane przypadki zmienionego akcentu. Nowsza koncepcja Altered Accent Profiles zwraca uwagę, że termin „obcy akcent” nie zawsze w pełni oddaje charakter tych zaburzeń.

Rozpoznanie wymaga oceny całego profilu neurologicznego, językowego i motorycznego mowy. Szczególnie ważne jest to, że nagła zmiana sposobu mówienia może być objawem udaru i wymaga pilnej diagnostyki.

Nie ma obecnie jednej terapii FAS o potwierdzonej wysokiej skuteczności. Rehabilitacja jest indywidualna i może obejmować leczenie choroby podstawowej, terapię logopedyczną lub neurologopedyczną oraz – zależnie od potrzeb pacjenta – wsparcie psychologiczne i inne formy rehabilitacji.

19. Bibliografia i źródła naukowe