Hōjicha – herbata, która narodziła się z tego, co miało trafić do kosza

Istnieje japoński koncept, który nie ma odpowiednika w żadnym europejskim języku. Brzmi: mottainai (もったいない) — głęboki, niemal fizyczny żal na myśl o zmarnowaniu czegokolwiek, co jeszcze może posłużyć. To więcej niż oszczędność. To szacunek wobec materii, cyklu życia rzeczy, wobec pracy, która już została włożona. I właśnie z tego uczucia — z odmowy wyrzucenia starych, niesprzedanych liści herbaty — miała narodzić się w Kioto w pierwszych dekadach XX wieku jedna z najciekawszych herbat Japonii: hōjicha (ほうじ茶).

Przeczytaj również:

Herbata ta pachnie jak powietrze nad ciastkarnią jesiennym wieczorem — karmel, prażone orzechy, tost z masłem, odległy aromat ogniska. Ma kolor starego bursztynu. Nie gorzknięje łatwo, nie gryzie w język i zwykle zawiera niewiele kofeiny. W Japonii często podaje się ją dzieciom, osobom starszym czy tym, którzy chcą ograniczyć pobudzenie. A mimo to do niedawna poza Japonią nie wiedział o niej prawie nikt. To się właśnie zmienia — i warto zrozumieć dlaczego.

Interesujesz się japońską kuchnią? Przeczytaj również:

Przepis na japońskie sukiyaki

Tamagoyaki – japoński omlet

Jak herbata dotarła do Japonii i dlaczego Kioto zmieniło wszystko

Historia hōjichy zaczyna się ponad osiem wieków wcześniej — w roku 1191, kiedy buddyjski mnich Myōan Eisai (明菴栄西) wrócił z Chin dynastii Song do Japonii, przywożąc ze sobą nasiona krzewu herbacianego i zen. Eisai zasadził pierwsze krzewy na górze Sefuri na granicy prefektur Fukuoka i Saga, a dodatkowe nasiona przekazał mnichowi Myōe z klasztoru Kōzan-ji w Toganoo pod Kioto. To właśnie z tym regionem wiąże się początek późniejszej wielkiej tradycji herbacianej okolic Kioto i Uji.

W roku 1211 Eisai ukończył traktat Kissa Yōjōki (喫茶養生記) — pierwszy japoński tekst poświęcony herbacie, zaczynający się od słów: „Herbata jest najcudowniejszym lekarstwem na zachowanie zdrowia; to sekret długiego życia.” Gdy w 1214 roku wręczył egzemplarz (wraz z filiżanką herbaty) szogunowi Minamoto no Sanetomo, który zmagał się z kacem, zapewnił napojowi patronat klasy samurajów.

Przez kolejne stulecia japońska herbata ewoluowała od matchy — mielonego proszku przeznaczonego do ceremonii — przez senchę, którą w 1738 roku wynalazł farmer Nagatani Sōen z Ujitawara pod Kioto, stosując metodę rolowania liści — aż po banchę, codzienną herbatę zwykłych ludzi z późniejszych zbiorów. Każdy krok był demokratyzacją: od elitarnego rytuału zen po kubek pity przy kolacji przez rodzinę rzemieślnika. Hōjicha stanowi jeden z najciekawszych etapów na tej drodze.

Kioto, lata dwudzieste i kupiec, który odmówił wyrzucania

Nazwa hōjicha mówi wprost, czym jest: hōji (焙じ) oznacza prażenie, cha (茶) — herbatę. Według najczęściej przywoływanej wersji hōjichę zaczęto popularyzować około lat 20. XX wieku w Kioto, gdy pewien kupiec herbaty stanął wobec problemu: miał na stanie duże ilości niesprzedanej banchy — starszych liści, łodyg, gałązek — które traciły świeżość. Nie istniało jeszcze pakowanie próżniowe ani chłodnictwo przemysłowe.

Według tej opowieści liście, łodygi i gałązki zaczęto prażyć nad rozżarzonym węglem drzewnym — i stało się coś niespodziewanego. Zielony surowiec zmienił kolor na złotobrązowy. Powietrze wypełnił zapach prażonych orzechów i karmelu. Goryczka osłabła. Tak narodził się styl herbaty, który z czasem zyskał własną nazwę i tożsamość.

Dlaczego akurat Kioto? Ponieważ miasto było od tysiąclecia polityczną i kulturową stolicą Japonii, siedzibą trzech głównych szkół ceremonii herbacianej (Urasenke, Omotesenke, Mushakōjisenke), centrum handlu herbatą z pobliskiego regionu Uji — najsłynniejszego japońskiego terroir herbacianego z ponad 800-letnią historią uprawy. Nigdzie indziej nie istniała tak gęsta sieć kupców, sklepów i nadwyżek surowca, które czekały tylko na twórcze rozwiązanie.

Warto też wspomnieć o precedensie: już w 1902 roku kupiec Shinbei Hayashiya z Kaga (prefektura Ishikawa) stworzył Kaga-bōchę — prażoną herbatę łodygową. Ale to właśnie kiocka tradycja z pierwszej połowy XX wieku nadała hōjichy nazwę, rozpoznawalność i rozpęd komercyjny.

Co dokładnie prażymy i dlaczego to ma znaczenie

Hōjicha pochodzi z tego samego krzewu co matcha, sencha i gyokuro — z Camellia sinensis. Różnica tkwi w tym, które części rośliny się wykorzystuje i co się z nimi robi.

Surowcem wyjściowym są najczęściej późne zbiory — niban-cha (drugi zbiór, czerwiec–lipiec), sanban-cha (trzeci, późne lato) lub yonban-cha (czwarty, jesienny). To liście większe, grubsze, twardsze niż delikatne pędy pierwszego zbioru wiosennego — ale właśnie dzięki tej twardości dobrze znoszą wysoką temperaturę prażenia. Do tego dochodzą łodygi, gałązki (kukicha) i niekiedy pył herbaty (kōnacha) — innymi słowy, wszystko to, co przy produkcji premium senchy czy gyokuro trafia na margines.

Istnieje wiele odmian hōjichy, a każda ma inny charakter. Hōjicha z banchy — najbardziej powszechna, robustna, ziemista — to herbata codzienności. Hōjicha z senchy zachowuje więcej bazowej słodyczy i ma subtelniejsze warstwy aromatu. Kuki-hōjicha z łodyg i gałązek jest najlżejsza, najsłodsza, o miodowym zapachu i zwykle najniższej zawartości kofeiny. Karigane hōjicha, prażona z łodyg premium gyokuro lub senchy, oferuje migdałowe nuty i niezwykłą łagodność. Istnieje też regionalna Kyō-bancha — kiocka specjalność z dużych, nieskręconych, prażonych liści — oraz wspomniana już Kaga-bōcha z Ishikawy.

Napar hōjichy jest bursztynowy do złotobrązowego — diametralne przeciwieństwo jadeitowej zieleni matchy czy cytrynowej żółci senchy. To kolor związków powstających podczas prażenia, nie zaś efekt utleniania jak w czarnej herbacie. Hōjicha pozostaje technicznie zieloną herbatą, mimo że wygląda i smakuje zupełnie inaczej niż wszystko, co kojarzymy z tą kategorią.

Chemia prażenia, czyli co naprawdę dzieje się w garnku

Prażenie herbaty w temperaturze około 150–220°C uruchamia kaskadę reakcji chemicznych, które fundamentalnie przekształcają jej skład. Dwa procesy dominują: reakcja Maillarda i karmelizacja.

Reakcja Maillarda i narodziny aromatu

Reakcja Maillarda to nieenzymatyczne brązowienie — seria reakcji między aminokwasami a cukrami redukującymi, rozpoczynająca się zwykle w temperaturze około 140–165°C. W ich wyniku powstają między innymi związki odpowiedzialne za brązowy kolor naparu i charakterystyczny prażony aromat. Jednocześnie tworzą się lotne związki aromatyczne, z których szczególnie ważne są pirazyny.

Badania nad aromatem hōjichy potwierdzają, że pirazyny należą do kluczowych związków budujących jej nuty tostowe, orzechowe i prażone. Do palety aromatu dochodzą też fenolowe związki dymne — gwajakol, eugenol, 4-winylgwajakol — nadające delikatnie wędzony, korzenny charakter. Furfural dodaje karmelowej słodyczy.

Jak prażenie wpływa na kofeinę

Kofeina jest molekułą stosunkowo stabilną termicznie, dlatego sama wysoka temperatura nie „usuwa” jej całkowicie z herbaty. Uważa się, że niska zawartość kofeiny w hōjichy wynika przede wszystkim z użycia dojrzałych liści i łodyg, które naturalnie zawierają jej mniej niż młode pędy. Prażenie może dodatkowo wpływać na końcowy profil naparu, ale nie jest jedynym ani najważniejszym powodem niskiej kofeiny.

W praktyce filiżanka hōjichy zawiera zwykle znacznie mniej kofeiny niż sencha, matcha, gyokuro czy kawa. To czyni ją jedną z łagodniejszych herbat pod względem pobudzenia.

L-teanina — relaks bez ostrego pobudzenia

L-teanina (γ-glutamyloetyloamid) to unikalny aminokwas występujący niemal wyłącznie w Camellia sinensis, stanowiący ważny element profilu japońskich herbat. Jest kojarzona z efektem łagodnego skupienia i relaksu, choć większość badań dotyczy zielonej herbaty ogólnie lub izolowanej L-teaniny, a nie samej hōjichy.

Hōjicha zawiera mniej L-teaniny niż sencha czy matcha, ponieważ część z niej bierze udział w reakcjach zachodzących podczas prażenia. Mimo to, w połączeniu z niską zawartością kofeiny i ciepłym profilem aromatycznym, herbata ta jest często odbierana jako wyjątkowo łagodna — co tłumaczy, dlaczego wiele osób chętnie sięga po nią wieczorem.

Co zostaje z antyoksydantów

Katechiny — polifenolowe flawonoidy odpowiedzialne za ściągającą goryczkę zielonej herbaty i część jej właściwości prozdrowotnych — ulegają podczas prażenia częściowej degradacji i przemianom chemicznym. EGCG, jeden z najbardziej znanych przeciwutleniaczy zielonej herbaty, jest na ten proces szczególnie wrażliwy.

Nie oznacza to jednak, że hōjicha jest pozbawiona aktywności antyoksydacyjnej. Prażenie tworzy nowe związki, w tym melanoidyny, a profil antyoksydacyjny tej herbaty staje się po prostu inny niż w przypadku nieprażonej senchy.

Od krzewu do filiżanki — jak powstaje hōjicha krok po kroku

Produkcja hōjichy dzieli wstępne etapy z każdą japońską zieloną herbatą. Liście po zbiorze natychmiast paruje się w celu zatrzymania enzymatycznego utleniania — to różni japońskie herbaty od chińskich, które są podgrzewane na patelni. Następnie liście się zwija, kształtuje i suszy. Do tego momentu mamy zwykłą banchę lub senchę.

Kluczowy etap to prażenie. Tradycyjna metoda, wciąż stosowana przez rzemieślniczych producentów, wykorzystuje hōroku (焙烙) — płaski, nieszkliwiony garnek ceramiczny, który rozprowadza ciepło łagodnie i absorbuje wilgoć z liści. Hōroku umieszcza się nad węglem drzewnym, a prażący ręcznie kontroluje temperaturę i czas, obserwując zmianę koloru z zielonego na złotobrązowy i pojawianie się charakterystycznego aromatu. Kluczowe jest natychmiastowe schłodzenie po prażeniu, by resztkowe ciepło nie przekroczyło zamierzonego stopnia wypalenia.

Większość komercyjnej hōjichy powstaje dziś w obrotowych metalowych bębnach z precyzyjną kontrolą temperatury. Całkowity czas prażenia rzadko przekracza kilka do kilkunastu minut. Lżejsze prażenie zachowuje więcej zielonoherbacianego charakteru, średnie daje klasyczny, zbalansowany profil orzechowo-karmelowy, a ciemne zbliża hōjichę do czekolady i kawy z wyraźniejszymi nutami dymu.

Jakość hōjichy ocenia się po równomiernym złotobrązowym kolorze suchych liści, czystym, zapraszającym aromacie bez nut spalenizny, klarownym bursztynowym naparze i gładkim smaku z nutami orzechów, karmelu i naturalnej słodyczy — bez wyraźnej goryczki i ostrości. Jeśli hōjicha pachnie bardziej jak przypalony tost niż jak piekarnia, prawdopodobnie jest źle wyprażona albo niskiej jakości.

Jak parzyć hōjichę i czego nie robić

Hōjicha jest jedną z najbardziej wybaczających spośród japońskich herbat. Podczas gdy sencha wymaga precyzyjnej temperatury 60–80°C, a gyokuro jeszcze niższej, hōjicha dobrze znosi temperaturę 80–100°C — wiele źródeł podaje, że nawet woda bliska wrzeniu sprawdza się tu dobrze. Proporcje to 2–3 g liści na 200 ml wody, czas parzenia 30–60 sekund. Liście można zaparzać ponownie 2–3 razy, wydłużając czas o 30 sekund z każdym naparem.

Tradycyjnym naczyniem jest kyūsu (急須) — japoński czajniczek z bocznym uchwytem, najczęściej ceramiczny, z wbudowanym sitkiem. Do picia służą wyższe kubki niż te używane do senchy, ponieważ wyższa temperatura parzenia wymaga lepszej retencji ciepła. Przy przygotowywaniu sproszkowanej hōjichy (funmatsu hōjicha) procedura przypomina matchę: proszek przesiewa się do chawanu (茶碗), dodaje około 60 ml wody o temperaturze 80°C i ubija chasenem (茶筅, bambusowa trzepaczka) ruchem zygzakowym do uzyskania gładkiej konsystencji.

Cold brew to osobna kategoria rozkoszy: 10 g hōjichy w litrze zimnej wody, 6–8 godzin w lodówce, odcedzenie — efektem jest jedwabiście gładki, naturalnie słodki napar o niemal zerowej goryczce i bardzo niskiej zawartości kofeiny.

Najczęstsze błędy? Zbyt długie parzenie, zbyt wczesne wyrzucanie liści oraz — w przypadku latte — niedokładne rozpuszczenie proszku przed dodaniem mleka, co skutkuje grudkami.

Hōjicha latte i globalna rewolucja w filiżance

Przez prawie sto lat hōjicha pozostawała skromną herbatą japońskich domów. Powojenna bieda uczyniła ją jeszcze bardziej powszechną — rodziny prażyły resztki zielonej herbaty na kuchenkach, by stworzyć cokolwiek ciepłego i pocieszającego za grosze. Sklepy herbaciane wabiły klientów aromatem prażonej hōjichy unoszącym się nad wejściem. Ale poza Japonią herbata ta niemal nie istniała.

Punktem zwrotnym dla jej współczesnej popularności była druga dekada XXI wieku, gdy napoje i desery z hōjichą zaczęły pojawiać się w dużych sieciach kawiarni, na półkach sklepów i w mediach społecznościowych. Starbucks Japonia wprowadzało sezonowe napoje z hōjichą, a sama hōjicha latte — napar zmieszany ze spienionym mlekiem, często owsianym — stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych form tej herbaty poza Japonią.

Przyczyny są dość proste: hōjicha jest bardziej przystępna smakowo dla osób, które nie przepadają za trawiastą intensywnością matchy. Jest też zwykle tańsza i łatwiejsza w codziennym użyciu. Jej smak — karmelowy, prażony, miękki — dobrze wpisuje się we współczesne upodobanie do napojów „comfort”.

Hōjicha w deserach, kuchni i na półkach sklepowych

Na ulicach Singapuru, Londynu i Melbourne pojawiły się lody, tiramisu, crème brûlée, serniki baskijskie i mooncake’i z hōjichą. W Japonii i poza nią eksperymentują z nią także cukiernicy, producenci słodyczy i barmani.

W kontekście globalnej mapy herbat prażonych hōjicha znajduje się w ciekawym towarzystwie. Koreańska oksusu-cha (herbata z prażonej kukurydzy) dzieli z nią ciepły, prażony profil, ale jest naparem bezkofeinowym i ma zupełnie inną bazę botaniczną. Mugicha (japońska herbata z prażonego jęczmienia) to letnia siostra hōjichy — pita na zimno, również bezkofeinowa, lżejsza. Chińskie prażone oolongi z gór Wuyi (Da Hong Pao, Rougui) to częściowo utlenione herbaty prażone nad węglem — o znacznie większej złożoności z utleniania, ale bez czystej „prażoności na zielonej bazie”, która wyróżnia hōjichę.

Hōjicha jest dobra dla wielu osób — ale dlaczego?

W Japonii hōjicha bywa podawana dzieciom, osobom starszym i tym, którzy chcą ograniczać kofeinę. Nie jest to jedynie kwestia tradycji — stoi za tym konkretna logika. Hōjicha zwykle zawiera mało kofeiny, dlatego wiele osób uznaje ją za łagodniejszą alternatywę dla kawy, matchy czy mocniejszych zielonych herbat.

Prażenie zmienia też profil smakowy naparu, przez co herbata staje się mniej ściągająca i bardziej miękka w odbiorze. Dla wielu osób jest po prostu łatwiejsza do picia — zwłaszcza wieczorem.

Badania naukowe potwierdzają kilka potencjalnie korzystnych ścieżek działania poszczególnych związków obecnych w herbacie, takich jak L-teanina, katechiny czy związki aromatyczne powstające podczas prażenia. Warto jednak dodać ważne zastrzeżenie: większość badań klinicznych dotyczy zielonej herbaty ogólnie lub izolowanych związków, a nie samej hōjichy. Dlatego najuczciwiej mówić o niej jako o herbacie łagodnej, dobrze tolerowanej i niskokofeinowej, a nie jako o napoju o jednoznacznie potwierdzonych właściwościach terapeutycznych.

Hōjicha kontra reszta świata herbaty

Hōjicha a matcha — dwa bieguny jednego krzewu

Kontrast między tymi herbatami jest fundamentalny. Matcha powstaje z tenchy — młodych liści hodowanych w cieniu przez ponad 20 dni, co zwiększa chlorofil i L-teaninę, a następnie mielonych na ultradrobny proszek. Hōjicha wykorzystuje starsze liście i łodygi, zwykle rosnące w pełnym słońcu, a następnie prażone w wysokiej temperaturze. Matcha zawiera zwykle znacznie więcej kofeiny niż hōjicha. Matcha jest jadeitowozielona i trawiasto-umami; hōjicha bursztynowa i orzechowo-karmelowa. Matcha jest herbatą ceremonii, hōjicha — herbatą codzienności.

Hōjicha a sencha — baza kontra produkt

Sencha to najczęstsza japońska herbata i jednocześnie potencjalny surowiec hōjichy. Prażenie transformuje cytrynowozieloną, trawiastą, lekko ściągającą senchę w złotobrązowy, gładki napar bez wyraźnej goryczki. To ta sama roślina, te same wstępne etapy (parowanie, rolowanie, suszenie), ale dodatkowy krok prażenia tworzy diametralnie odmienny napój.

Hōjicha a genmaicha — prażone, ale różne

Obie herbaty mają „prażone” nuty, ale mechanizm jest odwrotny. Genmaicha (玄米茶) to zielona herbata zmieszana z prażonym brązowym ryżem — same liście nie są prażone. Hōjicha to prażone liście bez dodatków. Genmaicha ma charakter popcornowy i lekki; hōjicha głębszy, karmelowy. Obie ucieleśniają japońskie wartości oszczędności: genmaicha powstała w epoce Edo, gdy ryż dodawano do herbaty, by ją rozciągnąć.

Hōjicha a bancha — matka i córka

Bancha jest najczęstszym surowcem hōjichy i różni się od niej wyłącznie brakiem prażenia. Nieprażona bancha jest zielona, łagodna, lekko mineralna. Prażona staje się hōjichą. W regionie Kioto granica się zaciera — Kyō-bancha to tradycyjnie prażona bancha, technicznie bliska hōjichy mimo zachowania nazwy „bancha”. Na skali jakości japońskich herbat hōjicha i bancha długo uchodziły za herbaty codzienne — ale to hierarchia surowcowa, nie smakowa. Dobrze zrobiona hōjicha potrafi być bardziej złożona niż przeciętna sencha.

Hōjicha na tle globalnej mapy herbat

Hōjicha zajmuje unikalną pozycję w światowej typologii herbaty. Na spektrum utlenienia to zielona herbata, ale jej kolor i profil smakowy sugerują zupełnie inną kategorię. W przeciwieństwie do chińskich prażonych oolongów, które są częściowo utlenione przed prażeniem, hōjicha jest prażona z nieutlenionej bazy. W przeciwieństwie do czarnych herbat jej brąz nie wynika z pełnego utlenienia liści. Jest naprawdę jedyna w swoim rodzaju.

Hōjicha w Polsce — gdzie kupić i jak zrobić samemu

Dostępność hōjichy w Polsce systematycznie rośnie. Specjalistyczne sklepy internetowe oferują zarówno liściastą, jak i proszkową formę: Czajnikowy.pl, Nagomi.pl, eHerbata.pl, SLOU.pl czy Oromatcha.com. Azjatyckie sklepy online również coraz częściej mają ją w ofercie.

W porównaniu z matchą ceremonialną hōjicha jest zwykle wyraźnie tańsza. Dobra liściasta hōjicha często kosztuje mniej niż premium matcha, co czyni ją jedną z bardziej przystępnych japońskich herbat na polskim rynku.

Hōjicha domowej roboty — na zwykłej patelni

Można również stworzyć hōjichę samodzielnie, prażąc starszą senchę lub banchę. Metoda jest prosta i doskonale nadaje się do „ratowania” herbaty, która straciła świeżość. Wystarczy rozgrzać suchą patelnię, rozłożyć na niej niewielką ilość herbaty i prażyć krótko na umiarkowanym ogniu, stale mieszając, aż liście zmienią kolor i zaczną pachnieć orzechowo-karmelowo. Ważne, by ich nie przypalić. Po prażeniu najlepiej natychmiast przesypać je do zimnego naczynia.

Przepis na hōjicha latte

Przesiać 1 łyżeczkę proszku hōjicha do kubka, zalać 60 ml gorącej wody (około 80°C), energicznie ubić do gładkości. Opcjonalnie dodać łyżeczkę syropu klonowego lub miodu. Oddzielnie podgrzać i spienić 180 ml mleka owsianego do około 65°C. Wlać spienione mleko na bazę hōjicha. Proporcja 1:3 daje przyjemną równowagę aromatu prażenia i kremowej łagodności. Wersja lodowa: przygotować pastę z proszku jak wyżej, wlać do szklanki z lodem, uzupełnić zimnym mlekiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy hōjicha zawiera kofeinę?

Tak, ale zwykle niewiele — zazwyczaj wyraźnie mniej niż kawa, matcha i wiele innych herbat. Dokładna ilość zależy od surowca i sposobu parzenia.

Czy mogę pić hōjichę w ciąży?

Ze względu na niską zawartość kofeiny wiele osób wybiera ją jako łagodniejszą opcję, ale w ciąży najlepiej konsultować całkowitą ilość kofeiny ze wszystkich źródeł z lekarzem lub położną.

Czy hōjicha nadaje się na wieczór?

Tak — to jedna z tych herbat, po które wiele osób chętnie sięga po kolacji. Niska kofeina i ciepły, relaksujący profil smakowy dobrze temu sprzyjają.

Czy hōjicha przerywa post?

Nieosłodzona hōjicha ma praktycznie znikomą wartość energetyczną, dlatego bywa traktowana jako napój odpowiedni podczas postu przerywanego.

Jak przechowywać hōjichę?

W szczelnym pojemniku, w chłodnym, suchym, ciemnym miejscu, z dala od silnych zapachów. Otwartą paczkę najlepiej zużyć w ciągu kilku miesięcy.

Ile razy mogę zaparzać te same liście?

Hōjichę można parzyć 2–3 razy, wydłużając czas o około 30 sekund z każdym naparem. Każde parzenie ujawnia inne niuanse smakowe.

Jaki jest smak hōjichy?

Ciepły, orzechowy, karmelowy, z nutami prażonego pieczywa i delikatnym dymem. Zwykle bez wyraźnej goryczki i ściągania.

Słowniczek japońskich terminów herbaty

Cha (茶) — herbata. Ocha (お茶) — grzecznościowa forma „herbata”, potocznie: zielona herbata. Hōji (焙じ) — prażenie. Sencha (煎茶) — „herbata naparowa”, najpopularniejsza japońska herbata. Bancha (番茶) — „zwykła herbata” z późniejszych zbiorów. Matcha (抹茶) — „mielona herbata”, proszek z liści hodowanych w cieniu. Gyokuro (玉露) — „jadeitowa rosa”, wysokiej klasy herbata cieniowana. Kukicha (茎茶) — „herbata łodygowa” z gałązek i łodyg. Genmaicha (玄米茶) — zielona herbata z prażonym brązowym ryżem. Kyūsu (急須) — japoński czajniczek z bocznym uchwytem. Chawan (茶碗) — miseczka do herbaty. Chasen (茶筅) — bambusowa trzepaczka do matchy. Mottainai (もったいない) — „co za marnotrawstwo!”, filozofia szacunku wobec zasobów. Ichiban-cha (一番茶) — pierwszy zbiór roku, najwyższa jakość. Chanoyu (茶の湯) — ceremonia herbaciana. Tencha (碾茶) — surowiec do matchy. Shincha (新茶) — „nowa herbata”, najświeższy zbiór sezonu. Kuki-hōjicha (茎ほうじ茶) — hōjicha z łodyg, zwykle o bardzo niskiej kofeinie.

Hōjicha jest dowodem na to, że hierarchia surowców nie determinuje hierarchii doświadczeń. Powstała z tego, co długo uchodziło za mniej szlachetne — z grubych, starszych liści, z łamanych łodyg, z surowca, który nie trafiał do herbacianej elity. A stała się jedną z najbardziej komfortowych, najłagodniejszych i najcieplej pachnących herbat Japonii.

W epoce, gdy matcha latte kosztuje tyle co obiad, a ceny części japońskich herbat rosną wraz z globalnym popytem, hōjicha oferuje coś rzadkiego: autentyczną jakość w przystępnej cenie, zakorzenioną nie w luksusie, lecz w japońskiej etyce nieniszczenia. Każda filiżanka hōjichy jest cichym „mottainai” — przypomnieniem, że zanim coś wyrzucimy, warto zapytać: a co, jeśli to dopiero początek?